Okap dachowy to ważny element konstrukcyjny stosowany na większości budynków. Jego obecność często wiąże się z określonym stylem architektonicznym, zwłaszcza w budownictwie tradycyjnym, odwołującym się do wzorów regionalnych. Okap staje się wtedy dodatkową dekoracją. Jego główne funkcje łączą się jednak z kwestiami dotyczącymi wygodnej eksploatacji budynku. Z okapu dachowego rezygnuje się w nowoczesnych domach pasywnych i energooszczędnych.
Okap dachowy a konstrukcja dachu i rodzaj pokrycia
„Większość inwestorów zastanawiając się nad rodzajem dachu, który najlepiej odpowiadałby ich potrzebom koncentruje się na geometrii i rodzaju zastosowanego pokrycia. Jest to zrozumiale ponieważ typ dachu ma największe znaczenie dla kształtu bryły budynku, a także przesądza o funkcjonalności poddasza. Na zupełnie inną ilość miejsca można liczyć tam, gdzie wykonano dach mansardowy, niż tam, gdzie zastosowano dachy namiotowy. Podobną wagę ma wybór odpowiedniego pokrycia dachowego, ponieważ wpływa ono na konstrukcję więźby dachowej, może oferować różny komfort użytkowania, choćby, jeśli chodzi o tłumienie dochodzących z zewnątrz odgłosów, a także przesądza o trwałości oraz o kosztach materiału i robocizny, jak również czasie wykonania. Przy decydowaniu się na konkretne rozwiązanie dobrze jest zwrócić także uwagę na szczegóły związane z zastosowanymi na dachu rozwiązaniami technicznymi, które łączą się z komfortem korzystania z budynku. Jednym z elementów o sporym znaczeniu jest okap dachowy” – zauważa przedstawiciel firmy Dachlux, która jest ekspertem w dostarczaniu pokryć dachowych.
Okap dachowy to rodzaj przedłużenia połaci dachowej poza obrys bryły budynku. Wystające elementy znajdują się ze wszystkich stron połaci dachowej. W dachu dwuspadowym znajdą się one przy obu dolnych krawędziach połaci, a także przy krawędziach bocznych. Jeśli dach ma konstrukcję czterospadową okapy będą zlokalizowane tylko w dolnych częściach dachu, choć wykonuje się je również na krawędziach bocznych, jeśli na dachu mają się pojawić mansardy. W dachach wielospadowych zwykle mamy do czynienia z jedną i drugą sytuacją.
Okap ma duże znaczenie dla estetyki budynku i jego użyteczności. Zwykle ma on szerokość od około 50 cm do 1 metra, choć zależy to od rodzaju projektu. Zdarza się, że szerokość okapu jest nieco dłuższa w wybranych miejscach, kiedy pełni on dodatkowo rolę daszku nad drzwiami wejściowymi lub osłony nad częścią tarasu. Dolna część okapu jest zabezpieczana przed wiatrem oraz promieniami UV, które mogłoby uszkodzić widoczną w tym miejscu membranę dachową specjalną podbitką dachową, robioną najczęściej z drewna lub paneli z tworzywa sztucznego. Można spotkać również takie obiekty, w których okap nie został wykonany. Jest tak zwykle w przypadku nowoczesnych projektów domów energooszczędnych, gdzie liczy się maksymalne nasłonecznienie wszystkich elementów. Taka konstrukcja wymaga jednak specjalnych rozwiązań, jeśli chodzi o odprowadzanie wody i dobre uszczelnienie krawędzi.
Podstawowe funkcje okapu dachowego
Rolą okapu jest ochrona elewacji przed wodą opadową, która mogłaby spływać z dachu, a częściowo także przed zacinającym deszczem. Pozwala to na łatwiejsze utrzymanie elewacji w dobrym stanie oraz zmniejsza ryzyko, że ulegnie ona zabrudzeniu wymywanymi przez deszczówkę zanieczyszczeniami. Ważne jest również to, że okap dachowy zacienia część ściany, ograniczając bezpośrednie nasłonecznienie okien. Zabezpiecza to częściowo przed nadmiernym nagrzewaniem się wnętrza budynku, co jest korzystne zwłaszcza w pomieszczeniach znajdujących się od strony południowej, gdzie słońce operuje najdłużej.
Okap jest miejscem ważnym ze względu na prawidłowe funkcjonowanie pokrycia dachowego. W dachach, w których pokrycie zostało ułożone na łatach i kontrłatach, a zatem przy dachówkach ceramicznych, cementowych, a także odmianach blacho dachówek i paneli metalowych w tym miejscu znajduje się szczelina wentylacyjna. Zapewnia ona swobodny dopływ powietrza do przestrzeni znajdującej się między membraną dachową, a materiałem pokryciowym. Dzięki temu może ono bez przeszkód przemieszczać się ku kalenicy, gdzie wydostaje się na zewnątrz górnymi szczelinami wentylacyjnymi znajdującymi pod gąsiorami. Takie rozwiązanie zapobiega gromadzeniu się wilgoci i zmniejsza ryzyko pojawienia się pleśni. Wlot szczeliny wentylacyjnej powinien być jednak dobrze zabezpieczony przed przedostawaniem się do środka zwierząt – ptaków, gryzoni a nawet owadów. W tym celu pod pokryciem, blisko krawędzi montuje się specjalną kratkę zabezpieczającą w postaci grzebienia, czyli tzw. wróblówkę.
Okap to również obszar, w którym jest instalowany system odwodnień dachowych. Obejmują one zarówno biegnące wzdłuż dolnej krawędzi połaci rynny, jak i towarzyszące im obróbki blacharskie. Najczęściej jest to pas nadrynnowy, który odpowiada za spływanie wody z dachu do rynny oraz pas pod rynnowy zakładany na desce czołowej, będącej bocznym zabezpieczeniem okapu.